Tafsiirka
Opinion/Fikradaha
Studio Qorahay
Dagaalkii Ogaadeenya
OHRC
VOA 16 pm GMT
VOA 17 pm GMT
BBC SOMALI
11:00 - 11:15
14:00 - 14:30
16:00 - 16:15
18:00 - 18:30
World News
Reuters Dailly
IRIN Dailly
Somali. Dailly
Daily Nation of Kenya
East African Standard
Audio
Somali Sites
Allpuntland.com
Puntland News Media
Aminarts.com
Banadir Software
BBC Soomaaliya
Dayniile
Dar-alnur.com
Jigjiganet
King-has.com
Hiiraan Online
HornAfrik Online
Kenyan Somali
Malayko Online
Markacadey.net
Ogaden Human Rights
Ogaden Online
Ogaden Student
Ogaden War 1977-1978
puntlandnewsmedia.com
Qaadisiya
Qaranimo.com
Radio Xoriyo
Shabeelle
SomaliTech.com
Somali Irrigation
Somalitalk.com
Somali Weyn
Somaliwide.net
Safaritravels
Somaliantv
SomaliUK.com  
The Ogaden Road  
Wabishabeele
Wardher Online
Waqooyibari.com
Waayaha

Xalka Kismaayo

Inkstoo soomalia tahay hal wadan oo dadkiisu wada wadaagan diin, luqo iyo dhaqan, hadana qabiilada soomalidu waxay ku kala noolyhiin gobalo iyo deegaamo kala duwan qabiilkastana la ogaaan jiray halka ay xoolihiisu daaqaan ama ka cabaan ( traditional land) maadama soomalida inteeda badan tahay reer guuraa. Dhul kala qaybsigaas waxay soomalidu taqaanay intuuna isticmaarku iman Africa, wixiii dhibaata ee dhacdana waxaa lagu xalin jiray xeer Soomali ama dhaqan soomali (Somali custom for peace and reconciliation system).

Dagaalka sokeeye ee soomali wuxuu galaaftay nolal iyo hanti badan intaba, waxaa ku dhintay malyan badhkii, waxay gaajo soo food saartay in kabadan 4.5 million ruux, waxaa ka qaxay howgoodii in kabadan 2 million, waxaa qaxooti noqday in kadan hal million [1]. Hadaba, si xal waara loogu helo arinta soomaliya waxaa jiray dadaalo iyo tijaabooyin fara badan oo ay hormood ka ahaayeen dowladaha dariska ah , UN ta, dowladaha carabta iyo ururada uduunka.

Dadaalada nabad raadintu wax la taaban karo oo natiijo ah kama dhalan, waxayna keentay uun burbur, barokac iyo faragalin shisheeye. Sidaas darteed, waxaa iswaydiin mudan maxaa kalifay in lagu guul daraysto in guul laga gaadho wadahadala xal u raadinta soomaliya? Maxaase dan ah oo xal waara lagu gaadhi karaa?

Sababaha kalifay inay wada hadaladu midho dhalin waayaan, ayaan kusoo koobi karaa:

  1. faro galinta shisheeye
  2. isu dheeli la’aanta awood qaybsiga
  3. isu dheelitir la’aanta dhaqaale qaybsiga

qubarada ku takhasusay cilmiga bulshadu waxay aaminsanyihiin in arinta Hoosta laga soo bilaabo si loo helo dowlda midnimo qaran [bottom up approach,[2], iyada oo dadka loo diyaarinhayo qaabka muulka wanaaga, dowladnimada, kala dambaynta ee heer gobal, si mustaqbalka loo hanto midnimo qaran oo waarta.

Waxaa tusaale fiican u ah Puntland iyo Somaliland, inkasta oo ay kala duwan yihiin (ideology) ahaan hadana waxay u horseedeen umadoodii nabad, daganaasho, hor umar.

gobalada jubooyinka waxay noqdeen meel aan la ka lahayn, oo ay cidkastana xoog ku qabsato waxaana keenay in caasimadii gobalka laga fara maroojiyo dadkii deegaanka arimahan soo socda:

  1. Wada tashi la’aan haysata dadkii deegaanka, waxaad arkaysaa inay jiraan iskaashi badan oo ay leeyihiin dadka kasoo jeeda kobalada ay nabadu ka jirto si wax looga qabto dhinaca amaanka, tacliinta, isgaadhsiinta, ganacsiga, laakiin reer Jubba wali mayna nasiib u helin arintaas,
  2. U hindisaad/hanqaltaagid midnimo qaran iyada aana wali la helin mid heer gobal ah
  3. Fahan la’aanta dad dano kale wata diinta ku gaban haya.

Waxaan aaminsanahay in laga gudbi karo labadaa mushkilo, hadii dadka deegaanku u guntadaan sidii loo heli lahaa dowlad gobaleed u tagaan danaha dadka jobooyinka, una diyaarisa mustaqbalka sidii loo heli lahaa dowlad qaranimo ee Somalia.

Hadii ayna dadka jubooyinku si deg deg ah u helin dowlad gobaleed utaagan danaha dadka deegaanka waxaa iman kara in dusha lagaga keeni doonaa:

1- Dowlad gobaleed loogu magac daray (Southwestern State of Somalia) matalina danaha dadka deegaanka, taasoo sii horin doonta dhibaatada Somalia.

2- In Kismayo iyo jobooyinku noqdaan meel alqa’ida(al-shabab) iyo dowladaha la dagaalama ku hardmaan taaso dhibka haysta shacabka sii laba jabaaraysa (dhoobley massacre )

3- In qabqableyaal dagaal dool ahi isu bahaystaan siday uga faa’iidaysan lahaayeen khayraatka gobalka.

4- In dowlad ku meelgaadh ahi (TFG) ka hirgasho Somalia, laakiinsa dadka jubooyinku ku lahayn saamayn wayn ama mataal u qalanta gobal ahaan iyo shacab ahaan ba.

Abdullahi al_owli"

abdullahi.khadar@gmail.com

"Qorahay Online waa wehelkaaga Rasmiga ah"

 
   Expedia
Contact: qorahay99@yahoo.com
Copyright © 1999 - 2009, All rights reserved. Qorahay Online