OGADENIA: DUMARKII XITAA MA DHIIBNAY? ……..ALLOOW CARUURTOODA BADBAADI.
Farah Warsame
Melbourne, Australia
Bile1971@hotmail.com

Bismillaahi Raxmaani Raxiim

Allaa mahad leh nabadgelyo & Naxariisi Nabigeenii Muxamed korkiisa ha ahaato.

Dalkii soomaaliya la oran jiray maalin walba dhacdo cusub iyo war dhagahaaga ku culus ayaa kaa soo gaaraya. Dhacdooyinka halkaa nooga imaanayana intooda badan waa kuwo damiirkaaga aad u saameynaya oo dadka qaarkii waxaaba laga yaabaa in ay xanuun ka qaadaan. Aragnay dad la dilayo, kuwo la dhacayo, kuwo la kufsaday, kuwo badda lagu shubay, kuwo la jirdilay, kuwo xubnaha la jaray, kuwo cadow loo dhiibay, IWM.

Markaan dilka tusaale u soo qaadanno, mar xalado kala duwan ayuu soo maray. qaar baa xabbad lagu dilay, qaar qalab kale ayaa loo adeegsaday in nafta looga gooyo, qaar baa silicdilyo u dhintay, qaarna dacdarro iyo gaajo ayay u dhinteen. Maanta arrin dilka aan waxba dhaamin haddeysan ka darneyn, oo hana dhiman hana noolaan ah ayaa nagu soo noqnoqoneysa waana tan aan maqalkeena kaga hadli doonno.

Qof baa laga sheegay indhihii dhiman waaya geel dhalaaya waa ku tusaan. waayadii ugu dambeysay maamulada Somali-land & Puntland, waxaa aad looga war hayay dad u dhashay Somali-galbeed ama sida dadka badankii u yaqaanaan Ogadeniya in loo gacan geliyo dowladda Itoobiya oo aan ognahay heerka cadaawadeed ee naga dhaxeysa inta ay gaarsiisan tahay.

Maamuladan waxay si aan qarsoodi aheyn u gudbiyeen dad shacab ah oo aan la xaqiijin in ay wax dambi ah galeen iyo in kale. Dadkaa iyaga ah qaar waxaa si toos ah loogu dilay gudaha gobolada ay sheegtaan in ay maamulaan ciddii doonta ha dishee, qaarna iyagaaba naftooda labaxsaday markii ammaankoodu shaki galay, kuwo kale weli waxay ku sugan yihiin isla goboladaas, xaalkoodana Allaa og.

Shalay Odayaal ayaa Cadow loo gudbin jiray, maantase waxaa noo cusub Dumar , Berri waxa xiga cid walbaa waa garan kartaa oo waa Ubadka soo koraya. Waana meeshii ugu dambeysay ee qof damiir-laawe ahi gaaro. waxaase iiga sii daran in shakhsina xitaa hal qof oo maamulka arrintaa sameeyay ee Somali-land uu ka hadli waayo. Waa wax dhaqanka Islaamka, kan xuquuqul insaanka & kan baniaadanimada ku xun.

U gacan gelinta dadkan masaakiinta ah cadawga soomaaliya, ayaa maamuladani ku macneeyaan in ay tahay sugid xagga ammaanka ah. Waa sax in ammaanka meelaha aad ka taliso sugto, laakiin ammaanka u baahan in la sugo ma kan qaraxyada, dilalka & weerarada meelaha kale kaaga imaanaya baa? Mise in odayaal, dhalinyaro iyo weliba haween la dhiibo? Waa su’aal dad badan oo aan anigu ku jiro weli jawaabteeda aan la’nahay.

Dadka qaarbaa ku dooda in ay sax tahay in qofka loo gudbin karo dowlado kale haddii xagga amniga looga shakiyo, inkastoo aanan garaneyn halka ay qawaaniintaas ka soo daliishadeen , laga yaabe in ay maqleen hey’ad INTERPOL layiraado ayaa sidaa sameysa . Ma is weydiisay ; cid inta dambi adiga kaa gashay oo laguu soo gudbiyay weligaa ma aragtay? Ka soo tag taas, haddiiba aad dooneyso in la ciqaabo qofkaas, taasaad fahmi kartaaye, maxaa kuu diiday in aad adiga (YOU) sameyso? Sow taad maamulka aheyd?

Weli shaahid ma la yiri caalamka dowlad qof dumar ah dowlad kale u gudbineysa waxa soo gaari doona aan la garaneyn sifaday doonto ha wadatee? Maxaase diiday in Dumar la dhiibo? Wey iska caddahay qofka dumarka ah waa qof ka jilicsan Ragga marka loo eego xagga awoodda iyo adkeysiga. Waxay sidoo kale khatar u tahay in la faraxumeeyo. Qalbigooda oo jilicsanna waxaa ku dhici kara dhaawacyo xagga maskaxda ah. Waxaaba laga yaabaa in waqtigaa la xirayo ay hooyo tahay oo ilmo caloosha ku sido amaba caruur korsaneyso.

Masuuliyiinta labadan maamul intooda badan waxay soo mareen qurbaha, khaasatan waddamada reer galbeedka, waxay la socdaan in qof Dumar ah dhibaato loo horseedo iska daaye in aanan xitaa si xun loo fiirin karin, diinteenna muqaddaska ahna iskaba daa heerka ay dumarka gaarsiisay cid walbaa waa ka dharagsan tahay. Waxay sidoo kale dadkaasi ogyihiin rag & dumar qofkuu doono ha ahaadee,hadduusan dambi markaa faraha kula jirin, ay khalad tahay in la qabto iska daa in dowlad kale loo gudbiyee. Haddiise la qabto isagoo dambi faraha kula jira waxaa sugan in waddankaa uu dambiga ka galay sharcigiisa la mariyo. Iyagoo sidaa wax ula socda ayay Haddana sidan sameynayaan, waa ayaan darro weyn iyo mid ka mid ah musiibooyinka na heysta haddaan soomaali nahay.

Aragnay meesha aan mareyno, waxaan sidoo kale ognahay in dadkii shacabka ahaa ee ay dadkani martida u ahaayeen, xooggana loo sheegtay markii lala baxayay inaan weli laga qancin arrintaa. Magac xumadu maalin bay baxdaa, garannay waxaan ku muteysannay laakiin weli ma garan sababta aan isaga meyri la’nahay. Waxyaabaha qaarkoodna geeridaa dhaanta, sow ma habboonna in wixii karaankaa ah aad arrinkan oo kale ka dhiidhiso mise cabsida iyagaba(kuwa madaxda sheeganaya) ku jirta ee Itoobiya ka heysata ayaa adna ku heysa?

Waxaan ku soo gabagabeynayaa cidna lama reebine Ilaahoow ubadkooda badbaadi.

Wabillaahi Towfiiq

Farah Warsame
Melbourne, Australia
Bile1971@hotmail.com