| |
|
![]() |
|
![]() |
|
Inuu
Ingiriis Gobolka dhiibo ma'odayaal ayaa sababay? (3)
W/Q
Siyaad C/naasir
E- wadanigii@hotmail.com
Guuldara ma ingiriis ayaa dhigay mise
Maraykan 1941-1948kii
Kadib markii dawlada ingiriisku ay talyaani
ka qabsatay dhamaan geeska afrika, ee xayle salaase kursigiisii
ay kusoo celisay. khudbadii u horaysay ee uu jeediyo bishii
May1941kii, wuxuu ku nuux-nuuxsaday Xayle Salaase in uu u
yimid si uu u soo ceshado dhulkiisii oo dhan oo ay kamidtahay"Eritrea
iyo Banaadir(koonfurta soomaaliya)"(1 )
31/01/1942kii, waxay dawlada ingiriisku itoobiya u aqoonsatay
inay tahay dal ka madaxbanaan UK, waxayna u saxeexday in ay
tahay xuduudeedu tii boqor mililikh, oo uu yahay xadka qaybiya
Abyssina iyo woqooyi (British Somaliland) xuduudii hore(ee
la jeexay 1897kii), oo macneheedu yahay in S/Ogadenia itoobiya
la raaciyay. wuxuuse xusay heshiiskani in ay ciidamada ingiriisku
si KUMEELGAADH AH gacanta ugu sii haynayaan S/galbeed, iyada
oyna arintaasi taabanaynin u ogolaansha Abyssina dhulkan loo
ogolyahay( 2). waxayse su'aashu tahay, hadii uu ingiriis rabo
in uu dhulkan itoobiya siiyo, maxay iyagu ula soo hadheen
Ogadenia markay itoobiya Xayle Salaase ku soo celiyeen? Sababtu
waxay ka koobnayd laba qodob:
1- sababta 1aad waxay ahayd sida uu cadeeyay taariikhyahanka
Margery Perham,maadaama uu shacabka S/Ogadenia ka buuxo hubkii
talyaaniga ay kaheleen amaba ay siyaabo kaleba ku heleen,
iyo maadaama itoobiya ay tahay dawlad tabaryar oo hada uun
la yabyabayo oon awood ciidan iyo mid dhaqaale oo ay ku hanankarto
dhulkan balaadhan ee S/Ogadenia aan lahayn, waxay dawlada
ingiriisku go'aansatay inay iyadu soomalida dhibka badan gacanta
ku hayso ilaa ay ka dhigayso wax ay xabashidu xukumikarto.(3
)markaa waxaa cad in uu ingiriisku xabashi arinkan ugudanaynayay
oo uu rabay inuu shacabka gobolka hubka kadhigo, inta uuna
xabashi ku wareejinin.iyo inta ay itoobiya ciidan dhisanayso(ingiriis
ayaa u dhisay dhab ahaantiiye). Gaar ahaan xiligan UK waxay
isasaartay xilka ah inay dhisto itoobiya xag ciidan, xag dhaqaale
iyo mida ugu muhiimsan oo ah inay ilaaliso midnimada dhulkii
itoobiya loo bixiyay ee horay boqor Mililikh loogu gacan-galiyay.(
4) Maadaama oo Abyssina dadkan oo aan hub badan haysanin oo
waliba sidan ka wacyi yar ay qabsankariwayday, Markanse ay
ka buuxaan shacabka S/galbeed hub, Kumayaal ciidamadii talyaaniga
ahaa oo si fiican u taba-baranna ay joogaan, waa in uu ingiriis
dadkan soo carbiyo. Midanina waa ta dhacday oo dawlada ingiriisku
mudadii 13 sano ahayd ee ay gobolka(dhamaan ama qayb) gacanta
ku haysay kaliya waxay wadankan ka qabatay wuxuu ahaa inay
dhamaan wixii hub ahaa ka'ururisay, iyada oo noocwalba adeegsatay,
sida biyaha oo dadka xoolo dhaqatada ah loo diido ilaa uu
ninku qori keeno, geela oo la'oodo si hub loogu soo furto,
ninkii qori leh oo laraadiyo ilaa lagaqaado( 5).
Dhulka soomalida waxa xabashida lagu wareejinayay xiliyo
kala duwan, oy sababtu tahay, maadaama ayna Itoobiya awoodin
inay Soomaalida qabsato, waa loo yaryaraynayay sida arday
cashir qaadanaya, markii 1aad waxaa loo dhiibay inta jigjiga
ka galbeedaysa, ilaa iyo nogobta galbeed. Itoobiya intan xataa
way qabsankariwayday. Isla sanadkan 1942kii waxay bilaabeen
soomaalida dagan dhulkaasi inay dagaalo goos-goos ah ku qaadaan
xabashida, markay indhaha saareenba xabashi madaw, iyaduna
kaba sii dartay oy isku-dayday inay "gibir" ka qaado.(6
)
Kacdoonkan oo sii socday awgii markay xabashidu u taagwayday
inay soomaalidii yarayd ee hoos imanaynaysay xiligaas, ka
adkaato oy gacanta ku dhigto, waxay u qayshatay Ingiriiska(1943kii),
oo ciidamo ku bixiyay isaga oo ciidan xabashi ah oo uu ingiriisku
tababarayayna hawlgalka ka qaybgaliyay, iyaga oo guluf ku
bixiyay fayaanbiiro ilaa wabi shabeele soomaalidii daganayd
oo wixii hub ahaa lagaga ururiyay.( 7) qaybta 2aad oo ah gobolka
shiniile waxaa la siiyay 1944kii. Qaybta 3aad oo ah dhulka
intiisa badan waxaa loo gacangaliyay 1948kii, intii u danbaysay
ee ahayd dhulka xuduuda lawadaaga woqooyiga soomaaliyana waxaa
loo loogay 1954-1955kii.
2-Waxaakale oo ay noqonaysaa sababta kale ee dhulkan ingiriis
gacantiisa ugu soo reebay sida uu cadeeyay Tom J. Farer, arin
dantiisa ah, oo ah maadaama uu ingiriis xiligaa katalinayay"
NFD iyo inta kadhexleh woqooyiga soomaaliya, in uu karabay
sii haysashada S/Ogadenia in uu dhulku isagu dhawaado oo xidhiidhka
woqooyi iyo Tannaland(NFD) uu fududaado(8 ).) sidookale waxaa
iyaduna arintan cadaysay inay sidaas ujeedadu ahayd mawsuucada
carabta(Arab Encycolopedia,(9 )).
1943kii, waxaa la aas-aasay ururka"SYL", oo isla
sanadkan gudihiisa xafiiskii u horeeyay ee SYL S/Ogadenia
ku yeelato uu Makhtal Daahir(oo isaga oo abaabul wada inuu
urur sameeyo, markuu ogaaday aas aasida SYL midnimada door
biday) ka furay magaalada Dhagaxbuur(10 ), ururka SYL wuxuu
noqday ururka kaliya ee kajira gobolka.
1944kii odayaasha iyo siyaasiyiinta S/Ogadenia ayaa waxay
codsi qoraal ah u gudbiyeen dawlada ingiriiska, iyaga oo ku
nuux-nuuxsaday inaan marnaba dhulkooda xabashi lagu-wareejinin.(11),
balse nasiib daro, isla sanadkan gudihiisa(19/12/1944) ayuu
gumaysiga ingiriisku mar kale cusboonaysiiyay balanqaadkii
ahaa inuu dhulkan xabashi ku wareejin-doono,una aqoonsanyahay
inuu yahay dhul Itoobiya (12 )
Xaaji c/qaadir cali ayaa 1945kii, kacdoon huubaysan ka sameeyay
galbeedka jigjiga, kadib markii uu u adkaysan waayay dulmiga
ay xabishidu ku hayso umada soomaaliyeed ee nawaaxigaas ku
nool(13 )
Isla sanadkan 1945kii, Ingiriis ayaa mar 3aad cusboonaysiiyay
heshiiskii uu xabashi ku lagalayay siinta dhulkeena.( 14)
1946kii Itoobiya ayaa odayaal gobolka u dhashay ku marti-qaaday
shir herer la guqabtay, iyada oo isku dayaysa inay kasbato
odayaashaas, halkaas oo aaqiliintaasi ay u sheegeen xabashida
in shacabkoodu uu rabo inay soomaaliwayn kamid-noqdaan, marnabana
ayna aqbalaynin in itoobiya lagu daro(15 ). Waxaa kale oo
sanadkan (1946) ay bilaabeen siyaasiyiinta iyo waxgaradka
gobolku inay dadka ugadigaan inaan habayaraatee wax-xidhiidh
ah la lasamaynin qunsulka itoobiya u fadhiya jigjiga oo dadkasbasho
waday, siyaasiyiintani waxay aad warwar uga qabeen mustaqbalkooda.
guud ahanbana xiligani 1940meeyadii ah dad waynaha gobolku
si'aan la qiyaasi-karin ayay u kacsanaayeen oo walwal iyo
walbahaar iyo tolow muxuu mustaqbalkiinu ku danbayn-doonaa
ay kuwareersanaayeen.iyada oo aan laba kadoodaynin naca iyo
kasoo horjeedka dadka gobolku ay u hayaan itoobiya (waa sida
uu qiray I.M.Lewis oo taariikhyahan ingiriisa ah) (16 ).
waxaa kale oo isla sanadkan(1946) siyaasiyiinta iyo indher-garadka
gobolku ay ka codsadeen dawlada talyaaniga inay iyadu lawareegto,
oo xabashi ay ka bad-baadiso. Maxaayeelay ingiriis ayayna
marnaba aaminsanayn, oy aad ugashakisanaayeen waxa uu soo
wado.
1947kii,odayaasha, siyaasiyiinta,
culimada iyo indheer-garadkii S/Ogadenia oo meelwalba isaga-yimid
ayaa waxay u soo gudbiyeen codsi qoraal ah oo matalaya shacabwaynaha
S/gobolka, oo ingiriis ay ku dul-ooyayaan inuuna marnaba dhulkooda
xabashi uga-dhiibin, codsadeena in cabashadooda la gaadhsiiyo
"jamciyada quruumaha ka dhaxaysa"(17
)
Intaa wixii kadanbeeyayna ururka (SYL) qaybtiisii gobolka
ayaa diyaariyay weeraro kudhufo-oo-kadhaqaaq ah oo xabashi
uu ku qaadayo, kadib markii ay Itoobiya xidhay xafiiskoodii
herer, ee dhibaatadii ay shacabka soomaalida ah ee gacanteeda
kujira ku haysayna sii kordhay.( 18)
Halgankii siyaasadeed ee balaadhnaa ee ay galeen umada S/Ogadenia
Britain mawqifkeedii gobolka ku aadanaa wuu gilgilay, wuxuuna
ku sigtay inuu midho-dhaliyo, oo uu keeno xornimadii. Waana
midka sababay mashruuca Mr.Bevin ee aan arki-doono.
Dawlada ingiriiska ayaa waxay ku fikirtay inay iyadu gacanta
kuhayso guud ahaan dhulka soomaalida, haday doonto magaca
qaramada midawbayba (under UN trusteeship) haku-maamushee(19
), mashruucan oo asalkiisii ka yimid saaraakiishii dhulka
soomaalida ka talinaysay(20 ), kadib markay kasbadeen siyaasiyiinta
soomaalidu guud'ahaan, gaar'ahaana siyaasiyiinta S/Ogadenia.
haseyeeshee qorshahan boqortooyada UK si dhab ah uguma ayna
qancin, balse markii danbe taageeraal ayuu ka helay madaxda
sare ee UK. waxay ka dhexheshay danteedii, maadaama ay Itoobiya
u jeedsatay dhinaca maraykanka, markaa Britain waxay u aragtay
haday soomalida, oo S/Ogadeina oo shidaal laga rajaynayaa
ay ku jirto, ay dhineceeda soo mariso, dawlad ay saaxiiblatahayna
ka dhisto, in arinkaasi muhiim u yahay daneheeda. mooshinkan
waaxaa soo jeediyay wasiirkii arimaha dibada ee Britain, Mr.Ernest
Bevin, hordhigayna shirkii ay lahaayeen afartii dawladood
ee waawaynaa(Maraykan,Ruush,Ingiriis iyoFaransiis), kuwaas
oo ka tashanayay sidii lagayeelilahaa mustacmaradihii hore
ee talyaaniga. dawlada ingiriisku arintan qaabka ay u soo
dhigtay laba shardi ayay xanbaarsanayd:
1-itoobiya inay ogolaato arinta kusaabsan gobolka Ogadenia,
oo ah inay ka tanaasusho heshiisyadii iyo balanqaadyadii ingiriisku
iyada usamayeeyay.
2-iyo in guud ahaanba dhulka soomaalida iyada ingiriis ah
loodaayo, Jabuuti mooyee.(21 )
Qodobka hore waa mustaxiil, sida uu leeyahay Tom J. Farer(22
) iyo sida uu I.M.Lewis soomaalida ugu-calaacalayo, isaga
oo leh"laakiin nasiib-darada soomaalida, arinkaas itoobiya
ayaa diiday-in Ogadenia Somali la raaciyo-"(23 ).arinta
kale waxay tahay, dawlada ingiriiska lafteedu qodobka ah inay
iyadu soomaali oo dhan maamusho, ma'ayna si kadhab ah usoo
dhigin(24 ),
Mooshinkii Mr.Bevin marxaladii odoroska ma soo dhaafin, oy
uguwacantahay, waxaa si'aad u xoogbadan uga-horyimid, sadexdii
quwadood ee kale, gaar ahaan dawladaha MARAYKANKA iyo RUUSHKA,
iyaga oo ka hortagaya inay Ingiriisku geeska afrika awood
aan la lawadaagin kuyeeshaan(25 ). Arinta S/Ogadeniyana waxaa
cadaadis aad ah ku saaray ingiriiska labadaas quwadood ee
waawayn in Itoobiya la guwareejiyo(26 ).wuxuuse
dhab-ahaantii odoroskii ingiriisku ka soconwaayay Maraykan
oo isagu kuqasbay UK in aan marnaba la soo hadal-qaadin Ogadenia,
isaga oo ahaa markaa baawarka ugu wayn aduunka,wuxuuna maraykan
awoodiisii u isticmaalay in wadankan xabashi lasiiyo.(27
)dawlada ingiriisku way iska-laabtay malafkan sida adag looga
horyimid, waxaana la qumanaaday inay eegto sida ay ku dhamaanayso
qadiyada koonfurta soomaaliya oo khilaaf adag dawladaha waawayn
ka dhex-aloosmay sidii loogutalinlahaa. Itoobiyana markay
aragtay inay Ogadenia dabada marsatay, waxay awoodeedii isagu-gaysay
siday koonfurta soomaaliya ku-helilahayd.iyada oo ka codsatay
afarta dawladood ee waawayn, kadib markii lagumarti-qaaday
shirkii ay kuyeesheen London bishii Nofeenbar/1947kii, in
koonfur iyada laguwareejiyo(28 )
Markay afartii quwadood ee xiligaas aduunka qabqablaha ka
ahaa, ku-heshiin-waayeen arinta k/soomaaliya, ayay go'aansadeen
inay S/koonfureed lafteeda aragtidooda soo hubiyaan, ururka
SYL oo ugu muhiimsanaa ururada soomaalida, ahaana ururkii
xornimada iyo midnimada soomaliwayn calanka u siday, wuxuu
doortay in guud ahaan soomaali la'israaciyo, 10 sano oo barbaarin
ah oo ay maamulayaan afarta dal ee waawayni kadibna, xoriyad
la siiyo umada soomaaliyeed,( 29)
Bishii janaayo 1948kii, siyaasiyiinta iyo indheer-garadka
S/Ogadenia waxay dalabkoodii u gudbiyeen markan, gudigii ka
socday afarta quwadood ee waawayn, ee xamar-yimid iyaga oo
tuugay in la siiyo xornimo, lana raaciyo soomaalida inteeda
kale.(30 )halkaas oo loo cadeeyay in dhulkaas xabashi la siiyay
oo isaga arinkiisu dhamaaday.( 31)
hadaba dawlada ingiriiska ayaa waxay aragtay in qorsheheedii
"kaftan siyaasadeedka ahaa" uu uga-baahanyahay dadaal
siyaasadeed oo aad u balaadhan, iyo inay waxyaabo kale oo
muhiim u ah hurto, maxaayeelay waxaa ka soo horjeedsaday:Maraykan,
Ruush, iyo Faransiis. markaa ayuu ingiriis taageeray in k/soomaaliya
mudada barbaarinta Talyaani lagu wareejiyo(32 ), taas oo macneheeduyahay
inay UK arimaha soomaalida faraha kalabaxday, iyaga oo lagayaabo
inay ku xumaynaysay SYL oy Britain isku halaynaysay oy islahayd
adiga ayay ku dooran-doonaan, arinkaas oon dhicin, iyo kolayba
reer koonfureedka oo Talyaani doortay. Dawlada ingiriisku
markay xaqiiqsatay inay K/Soomaliya gacanteeda ka baxday,
ayay markii u danbasay xabashi ugu saxeexday si qarsoodi ah
inay dhulka S/Ogadenia ku wareejinayso,( 33). iyada oo sheegatay
inay fulinayso balamihii ay xabashi u qaaday sanadihii 1942kii
iyo 1944kii. laakiin balamihii dadka dhulka leh loo qaaday
iyagu ma mudna in la fuliyo!!! bishii julaay 1948kii, ayay
qalinka ku duugtay inay bilaabayso xilwareejinta S/Ogadenia.
Guud ahaanba UK qorshan ay soomali ayaan ku midaynayaa ku
sheegtay, danta ay ka lahayd waxay ahayd inay quwadaha waawayni
geeska afrika iyada u daayaan, si ay sida ay rabto ugu jahayso.ujeedada
ay ka lahayd soo hadalqaadka S/Ogadenia isagu macada. Markaadse
aad ugu kuurgasho, eed qiimayso waxa lagaqoray arintan, waxaa
kuu soo baxaya, in Britain ama uguyaraan siyaasiyiinteeda
qaar kamid ah sida wasiirka arimaha dibada oo kale, oo uu
saameeyay cabashadii badnayd ee S/Ogadenia iyo halgankii SYL
oo ay la qaateen saraakiishii dhulka soomaalida katalinaysay,
in ay ku fikireen laga soo bilaabo 1946kii in ay odoros arinkan
ku saabsan soo hordhigaan cida ay khusayso, oo hadii ay itoobiya
aqbasho iyada oon lagu cadaadinin lagana maroorsanin, oo ayna
kana hor'imanin quwadaha waawayni, islamarkaana koonfurta
soomaaliya ingiriis loo daayo, inay sidaa gobolka soomaalida
inteeda kale ku raaciyaan. Iyaga oo shidaalka hunguri ka galay.
hadaba markay itoobiya tidi dagaal ayaan ka xigaa, maraykana
ay kula hoos carartay, ayaa hadii uu ingiriis wax kale ku
fikiri lahaa ama uu damcayba sida inay soo bandhigaan in gobolka
wafti loo diro sida Italian Somaaliland, oo la soo eego dareenka
iyo rabitaanka shacabka, ama inay arinta hordhigto UN-ka,
oo ahayd sida uu codsaday shacabka gobolku, waxaa hor istaagay
Maraykan.
Hadaba waxaan ku soo ururinayaa sababaha kalifay in uu ingiriis
S/Ogadenia xabashi u dhiibo 4 qodob, oo laba ay ahaayeen kuwii
mushkilada keenay, labada kalena ay kaaliyayaal u ahaayeen.
Waxaanan u kala horaysiinayaa siday u kala saamaynwaynaayeen.
Oo labada isku guruubka ah xataa ka hore ayaa khatarsanaa:
(a) labada sababood ee dhabarka ka jabiyay qadiyada waxay
kala ahaayeen:
1- Ingiriiska oo marka 1aad S/Ogadeina iyaga oo xabashi kaba-xoogbadan
hubka ka dhigay, una yaryareeyay itoobiya si ay in yarba mar
u liqdo. Markii 2aadna odoskii uu halganka shacabkeenu ku
abuuray,aan si dhab ah ugu qancin oon habayraatee wax dadaal
ah ku bixinin. Markii 3aadna intuu wax-garadkii gobolka wuxuu
xidho iyo wuxuu dalka ka eryo ka dhigay, oo uu shacabkii garbo-duub
u xidhay sidaa gaalo-madaw ugu dhiibay.
2- Maraykan oo hor-is'taagay, kaas oo ayna rabin ingiriisku
inay ka cadhaysiiyaan madaama uu shalay jarmal ka badbaadiyay.
(b) labada arimood ee iyagu kuwaas hore ka saamaynta yaraa
waxay ahaayeen:
3- Itoobiya oo istaagtay in qori-afki kaliya gobolkan lagaga
samrinkaro, UK-na marabin inay Itoobiya dhib u gaysato ama
qasabto si ayna u raacin Midawga Soofyeedka iyo garabka hantiwadaaga
oo markaa u gacanhadinayay.
4-koonfurta soomaaliya oo markay UK wayday ay go'aansatay
inay dhulka soomaalida faraha iskaga qaado.
iskuba soo duu-duboo natiijadu waxay tahay in shuruudiihii
uu ingiriis ku soo bandhigay in haday suuroobaan uu isagu
dhamaan soomali sii xukumi, kadibna lagayaabo in iyaga oo
midaysan uu xornimo siiyo, barwaaqo-soorankiisana ku daro,
in la waayay. Dhab ahaantiise ingiriis soomaali waan midayntu
dhab kama ahayn, sababtoo ah: NFD kuma ayna jirin odoroskan,oo
wuxuu u diyaarinayay siduu Kenya u siin lahaa. Dhinaca S/Ogadenia
inta balanqaad ee ay UK u samaysay xabashi inay gobolkan siin
doonto, iyo maadama oo ay shacabka gobolku ku baryootamayeen
inaan xabashi loo dhiibine Soomaaliwayn la raaciyo hadana
ay iska-indho-tirtay, markii danbena ay arinteeda ku xiday
inay itoobiya aqbasho(oo mustaxiil ah). Qorshahana dawlada
ingiriisku uma ayna soo dhigin si adag sida ay cadaynayaa
dhamaan taariikhyahanka ingiriiska ahi, wuxuuna ahaa odoros
ka yimid saraakhiisha dhulka soomaalida katalisa, sidaan horay
u soo sheegnay.. Mr. Bevin markuu u soo jeedinayay odoroskan
4 tii quwadood wuxuu hadalkiisii ku soo gabagabeeyay{hadii
aydaan raali ka noqonin odoroskanaga, kudhagimayno, ee waxaan
diyaar u nahay in aan ka fikirno in Italian Somaliland UN-ta
lagu wareejiyo oy iyadu maamusho mudada barbaarinta.}(34 )
tan oo kuu cadaynaysa inuu qorshahani hadal siyaasadeed iska
ahaa.
waxaa dawlada ingiriiska dabeecad u ahayd inay dhulka ay
gumaysato qayb-qaybiso, oy mashaakil ka dhex-abuurto umadaha
dariska ah, sida Falasdhiin, Kashmiir iyo S/Ogadenia, waxaa
kale oy ku caanbaxday in 2 da qolo ee ay dhibaatada ka dhex-abuurayso,
ay "midna nacfiga siiso midka kalena hadal engegan siiso",
si uu waligii ingiriis ayaa wax ila rabayda u hayo oon marnaba
UK wax eed ihi u raacin.!! Waana sida ay inaga inoo gashay.
Ingiriis wuxuu iska indho-tiray shacabka wadanka leh(S/galbeed)
balamihii uu u qaaday, dareenkoodii, halgankoodii iyo xuquuq-doodiiba,
kaliya wuxuu tixgaliyay fulinta rabitaanka quwadaha waawayn
iyo raali-galinta xabashida oo guud ahaanba reer galbeedka
iyo reer bariguba ay ugu dabcayeen inay tahay hanbadii faashisti-gii
talyaaniga( 35) iyo inay tahay "jasiirad kiristaan ah,
oo badwayn muslin ah ku dhextaala"
Halkan wuxuu leeyahay Tim J.Farer, "dhulkii soomaalidu
in itoobiya la siiyo wax caqligal ah ma'ahayn, iyada oo marmarsiinyo
laga dhiganayo, soo celinta dal Itoobiya ah oo madaxbanaan,
maxaa yeelay,laga soo bilaabo horaantii qarniyadii dhexe ilaa
imbiraaduuriyadii madoobayd ee Mililikh ee reer galbeed-ku
sameeyeen, waligeed xabashidu mayna xukumin dhul soomaaliyeed
…marse hadii ingiriiska iyo inta-badan ee wadamada reer
yurub ihi ay aqoonsadeen qabsashadii Talyaaniga ee Itoobiya
uu qabsaday , majirin wax sharciyad ah oo kalifaysa in la
yidhaahdo itoobiya waxaa lagu soo celin xuduudiihii Mililikh…
islamarkaana hadayna soomaalida ama Eritreaanku ismaamuli-karaynin,
oo ayna ingiriisku diyaar u ahayn inuu dhul uu talyaani itoobiya
kafara-maroojiyay eediisa qaado, waxaa dhici-kartay in barbaarin
lagaliyo(Ogadenia) ama ha'maamusho dawlda ingiriisku, ama
dal kamid ah wadamada xubnaha ka ah UN-ka, amase qaramada
midoobay lafteeduba'e. Arintani suurto-gal ayay ahayd,laakiin
waa mid aan xukuumada boqorka(Ingiriiska) jadwalka ugu jirin"(36
), wuxuu yidhi I.M.Lewis,"Itoobiya labo-jeer ayaa laga-gargaaray
qabsashadii ay faashistigii talyaanigu qabsadeen, waana siintii
Ogadenia iyo Eritrea"(37 )
Sababaha ay quwadaha shisheeye S/Ogadenia ugu-wareejiyeen
xabashi waxaa kamid ahaa iyaga oo rabay inay itoobiya ka dhigaan
dal wayn, oo u dhigmi-kara, wadamada muslinka ah ee kuhareeraysan.(38
)
Ingiriisku mudadan wadanka isguulo, rugo caafimaad, wadooyin,
iyo wax dhismo ah habayaraatee ka ma'samaynin.
W/Q Siyaad C/naasir
E- wadanigii@hotmail.com |