Opinion
 
Opinion/Fikradaha
Studio Qorahay
Dagaalkii Ogaadeenya
 

Tabaryaraanta Gumaysiga & Toobiyaha Halganka

W/Q Geeddan Cali.
geeddan@yahoo.com

29, Jan 2009

Sida aad la socoteen in tiina daneysa halganka waxaa jirta in ay jwxo mawqifkeeda cadyahay ayna ku qeexday xeerar & barnaamij siyaasi ah naftood-hure yaasha jwxo,Madaxda & kaadirka Jwxo oo kaashanaya awood Alle sidoo kale ku tashanaaya shacabkooda meelkastaba ha joogee ayaa waxaa ay isku dayeen in ay si wanaagsan u tusaan ujeedadooda bulsha waynta S/ogadeenya & dadyowga daneeya halgankaba tan oo horseeday in dadwaynaha reer Ogadeenya ay noqdaan kuwo siwanaagsan u taageeray siyaadada Jabhada dibad & gudaba lagagana adkaaday gumaysiga dhan dagaal & dhan siyaasadeedba, kaliigii taliye Maleze ayaa isaga oo ka duuli guuldaradan soo gaadhay udajiyay barnaamij cusub maamulkiisa waxuuna ka sheegay meelo badan in uu dagaal nooc walba ah lagali doono JWXO sanadku markii uu ahaa 2007 talaabooyinkii uu qaadayna waxaa ka mid ahaa in uu hawl galiyo dhamaan Safaaradaha gumaysiga ee dibada isaga oo keenay shaqaale cusub oo dabaqoodhi afyaqaana ah bulshada S/ogadeenya sidoo kale waxuu isku dayay in uu ku dhex beero Jaaliyaaddaha dad u shaqeeya gumaysiga intaasoo kaliya ma ahayne waxaa jirtay dad uu udiray gumaysiga Itoobiya ee meel uu kasoo galo waayay bulshada reer Ogaadeenya ee isu raacday halganka hubaysan ee loogaga soo horjeedo gumaysiga madaw ee Abasiiniya.

Shaqsiyaadkan ayaa waxaa loo carbiyay qaab aan heerkiisa la arag oo marxalado kala duwan leh waxaanad si wanaagsan uga dheehan kartaan qoraalada ay qoraaan markii aad si joogta ula socoto,iyada oo aad fahmayso meelaha ay toogan & cabirkooda dhabta ah, shaqsiyaadkan ayaa waxaa loo sheegay in ay dhawr nooc u hawl galaan iyaga loo la shaqayn kuwii kasii horeeyay ee ay ugu tageen meelaha la geeyay; A. in kuwo ka mid ah ku dhex daraan halganka lagana warqaado kolba meesha uu mari xaal. B.in kuwo ka mid ah ay ka shaqeeyaan safaaradaha iyada oo laga lahaa laba danood waa mid in lagu abuuro dadka jawi ah in saraafada dad S/ogadenya ka soo jeeda ayaa ka shaqeeya oo waa xaquuqdoodeenii oo aan helay & in la helo dad af, dhaqan, isir & diinba iska dhigi in ay la wadaaga halgamayaasha si ay ubuuraan barnaamijyo lagaga hortagi karo halganka.C. in kuwo ka mid ah ay noqdaan kuwo ku shaqeeya nidaam saxaafadeed dadkan ayaa sida aad la socotaan waxaa loo laylyey jawi aragti fog leh laakiin la jaan qaadaya marxaladaha halganka ay hormuudka ka yihiin CXO,

Sida aad la socotaan waxaa waayadanba si istalow ah isu dhaafayey qoraalo xanbaarsan dhilooyin kuwaas oo ku soo baxaayay bogag yar-yar oo lagu qoro guryo qurbaha uga kiraysan dad shaqsiyaad ah oo qaxooti ku ah dunida horumartay unaga adeega gumaysiga, ma aha wax hada bilowday laakiin waxaa la soo gaadhay meeshii ugu danbaysay ee fashilka, kuwan ayaad moodaa in ay isbidayeen isuguna sawirayeen shacabka aqoon & xog ay hayaan in ay gaadhsiinayaan bulshda dulman ee S/Ogadeenya laakiin ahaa dabaqoodhi subag ismarin waxaa ay ku maah- maahdaa xabashidui Afa Qibe Liba jubee (af malable uur mindiile), waxaan ka wada dharagsanayn waxyaabahii la adeegsanaaayay ee isugu jiray magacyada ururada,magacyada dadka meeqaanka bulshada ku dhax leh, ciwaanada beenta ah & halku-dhagyada ururada iyada oo la isu marin dhoobada la isuguna qarin boodhka & qiiqa oo la suubaan salaaxi (xoodaamin) meelaha la isleeyahay bulshadu waa ay ka xadatoon laguna mud-mudi qodxo & masaabiir boogaha uu daashaday gumaysigu ee damqanaya,la iskuna dayayo in la isugu muujiyo bulshada dadka wanaagsan (halgame-yaal ah) una soo jeeda halganka habeen & maalin kana xun waxii dibin daabyo ku ah hormarka hagalkan ay JWXO hormuudka ka tahay ee ka hanaqaaday dacalada dunida oodhan lagana dareemay saxan-saxadiisa daafaha dunida oo idil.

Qofka aan aqoonta u lahayn marin habaabiyaalkan quudaraynaya in ay haleeyaan hanaanka halganka ayaa waxaa ay moodayaan in ay yihiin kuwo wanaagsan oo jecel bulshada & halgankeeda waxtarkiisana u taagan,waxayna maalinba kaa jiraan meelo badan,waxaa wax aad loogu naalooda ah mar walba gabdhaha & ragga u guntaday xaqqa lana taagan meel walba oo tusi ruux kasta oo usoo istaaga codkooda lana dhextaagan makara-foon aad u cod dheer bulsha weynta S/Ogadeenya tusiyana meesha ay ka duulayaan kuwan dulmiga isu bahaystay ee aan diirnaxaynin, ragan & gabdhahan u taagan danbta umada ayaa marwalba waxaa ay yihiin kuwo usoo jeeda halganka ay hormuudka katahay JWXO ee lama loodiyaan ka noqday ilaahay ha haleeshiiyo guushee, wiilashan & gabdhahan xaqqa u tagaan ayaa waxaa ay farta ku fiiqaan kolba ninkii la soo dhex joogsada bulshada waxii ku noqon kara halganka turun turro buula-laydhna ku daara dabaqoodhiga doolka ah ee danta & halganka umada ka soo horjeeda meel walba & suryo walba oo uu ka soo hujuumana kasii xidhay dhufays adag.

Dabaqoodhiga doolka ah ee ay soo dirtay Itoobiya ayaa waxaa uu maalinba isku daraa qolo uu isleeyahay waa aad beerlaxawsan kartaa sida qabiilka,ururada,odayada & salaadiinta qolyahan sida loo habeeyay ayaa ah mid dadka ku beeri karta waxyaabo badan ayna is waydiin karaan su'aalo,nimankan ayaa ah kuwo laga soo xushay meelo kala duwan oo noocyada jaajuusnimada ujeedada uu guma sigu ka leeyahay ayaa ahayd in ay khal khal & su'aalo ku beeraan bulshada wakhti badana lagu lumiyo ka hadalkooda nimankan ayaa waxaa ay ishoodu u jeedaa kolba meesha ay isleeyahiin waxaa ka bisil tashuush (Gabal-Daye), hadaba dadka u taagan halganka horumarintiisa markii ay ogadeen arimahan ayaa waaxaa ay bilaabeen in ay kala hortagaan qaabsiyaaseedkii laga dhaxlay halganka muddada dheer socday,dhabaqoodhiga doolka ah sanadkii 2007 ayaa si balaadhan loo hawl galiyey laakiin isla sankaas dabayaaqadiisii waxaa soo xidhmey dhamaan saldhigyadoodii ay ku lahaayeen qurbaha.

JWXO ayaa iska jujuubtay iskana fogaysay sharwadayaashan ugana digtay bulshada S/Oadenya waxayna u wareegeen in ay ku biiraan ururro iyaga oo rabitaankoodu yahay in ay sii galaaftaan ururradaas rabana in ay la galaan dabada sidoo kale kusii hoydaan ileen waa qaab shaqeedkoodee,aniga oo aan ku dheeraanaynin oo nin walba ka dheehan karo shanqadhooda meesha ay dhex dageen ayaa hada waxaa ay intoodii soo hadhay kaa jiraan meelaha aad ka maqashaan dhawaaqoodii noocyaha badnaa,maxaa guulo ah oo ay gaadhey daba-dhidhifku? waxaa guula ah oo uu gaadhay in uu guulaystay dilka Dr. Maxamed Siraad Doolaal (Allaha u naxariistee), sidoo kale waxaa ay gaadheen in ay helaan siyaasad ururro burburay iskana baahsan oo lagu dhex gaban karo, isku soo duuboo bulshada reer Ogadeenya waa in ay ka hortagaan ka na digtoonaadaan kuwan sharka isu xulufaystay " wallee inayna laakiin ahayn laydha socotaaye libinbaa dhaw ruuxii jahaad laabta ku hayoowe" hadii Allaha awoodale ogolaado waxaan idin soo gaadhsiin doonaa qorshihii lagu shirqoolay Dr.Siraad Qofkii fikir kayga su'aal ka qaba ama talo igu kordhin waxaan leehay gacmo furan kusoo dhawoow waa walaalkaa Geeddan Cali. Ciwaankayguna waa

geeddan@yahoo.com